Yaz aylarında trafikte bekleyen ya da uzun yolda giden her sürücünün en çok korktuğu manzaralardan biri, gösterge panelindeki sıcaklık ibresinin kırmızıya yaklaşmasıdır. Sorun genelde tek bir parçadan değil, birbirine bağlı çalışan dört-beş parçalı bir sistemden kaynaklanır: radyatör, termostat, su pompası, fan motoru ve antifriz. Hangi belirti hangi parçaya işaret ediyor, bilmek hem gereksiz parça değişiminin hem de yolda kalmanın önüne geçer.
Soğutma sistemi nasıl çalışır?
Motor içinde dolaşan antifriz-su karışımı, motorun ürettiği ısıyı emip radyatöre taşır. Radyatör bu ısıyı dış havaya atar, soğuyan sıvı su pompası tarafından tekrar motora basılır. Termostat, motor soğukken devreyi kapatıp motorun hızlı ısınmasını sağlar; motor çalışma sıcaklığına ulaşınca devreyi açarak sıvının radyatöre gitmesine izin verir. Fan motoru ise araç düşük hızdayken veya dururken radyatöre hava akışı sağlar. Bu zincirdeki tek bir halka bozulduğunda motor ya hiç ısınmaz ya da tehlikeli şekilde aşırı ısınır.
İbre rölantide yükseliyor, yolda düşüyorsa: fan motoru
Trafikte veya kırmızı ışıkta beklerken sıcaklık ibresi yükselip yola çıkınca normale dönüyorsa, sorun büyük ihtimalle radyatör fanı veya fan rölesindedir. Araç hareket halindeyken doğal hava akışı radyatörü soğutur, ama durunca bu görevi üstlenmesi gereken fan çalışmıyor demektir. Fan motorunun kendisi, fan rölesi veya sıcaklık sensörü arızalı olabilir.
Motor hiç ısınmıyor veya çok yavaş ısınıyorsa: termostat
Kalorifer uzun süre ılık hava verirse ve yakıt tüketimi normalden fazlaysa, termostat açık kalmış olabilir; motor hiçbir zaman ideal çalışma sıcaklığına ulaşamaz. Tam tersi durumda, yani termostat kapalı takılıp kalırsa, sıvı radyatöre hiç gidemez ve motor dakikalar içinde aşırı ısınır. Termostat, soğutma sisteminde arızalandığında en hızlı ve en ucuz değişilen parçalardan biridir; ihmal edilmesi çok daha pahalı motor hasarlarına yol açabilir.
Yerde renkli leke, tatlımsı koku: sızıntı
Park yerinde yeşil, pembe veya turuncu renkli sıvı lekesi görüyorsanız ya da kabin içinde tatlımsı bir koku hissediyorsanız sistemde sızıntı var demektir. Sızıntı kaynağı genellikle radyatör peteği, radyatör hortumları, su pompası salmastırası veya kalorifer peteğidir. Su pompasından kaynaklanan sızıntılarda genelde kayış bölgesinden gıcırtı veya vınlama sesi de eşlik eder; su pompası genellikle triger setiyle birlikte tahrik edildiği için çoğu üretici bu iki parçanın birlikte değiştirilmesini önerir.
Kalorifer soğuk hava veriyorsa: hava kilitlenmesi veya düşük seviye
Motor sıcaklığı normal olduğu halde kalorifer üflemeyi bırakıyor ya da sadece soğuk hava veriyorsa, sistemde hava kilitlenmesi (kaporta yapıldıktan sonra sistem doğru "kanlandırılmamış" olabilir) ya da antifriz seviyesinin kritik düzeyde düşük olması söz konusu olabilir. Bu durumda radyatör genişleme kabındaki seviyeyi soğukken kontrol etmek ilk yapılması gereken basit adımdır.
Antifriz sadece "su" değildir
Bazı sürücüler eksilen antifrizin yerine sade su ekler; bu kısa vadede idare etse de antifrizin donmayı önleme, korozyonu engelleme ve kaynama noktasını yükseltme özelliğini sulandırır. Ayrıca farklı renkteki antifrizleri (yeşil, pembe, mavi) karıştırmak kimyasal reaksiyona girip sistemde çökeltiye neden olabilir. Doğru tip ve karışım oranı (genelde %50 antifriz - %50 saf su) aracın kullanım kılavuzunda belirtilir.
İbre kırmızıya çıkarsa ne yapmalı?
Sıcaklık ibresi kırmızı bölgeye girdiğinde motoru zorlamadan güvenli bir yere çekip durdurmak gerekir. Radyatör kapağı asla sıcakken açılmamalıdır; içindeki basınçlı sıcak sıvı ciddi yanıklara yol açabilir. Motor soğuduktan sonra seviye kontrolü yapılabilir, ama tekrarlayan ısınmalarda aracı çekici ile servise götürmek, kafa contası gibi çok daha maliyetli bir arızanın önüne geçer.
Pruva Oto'da radyatör ve soğutma sistemi parçaları
Radyatör, su pompası ve termostat, aracın motor koduna göre farklılık gösteren parçalardır; aynı model farklı motor seçeneklerinde bambaşka radyatör kullanabilir. Bu yüzden sipariş öncesi şase numarası ile doğrulama yapılmasını öneririz. Pruva Oto olarak tüm otomobil markalarında orijinal, OEM ve kaliteli muadil radyatör, su pompası, termostat ve fan motoru temin ediyoruz; aracınızın bilgilerini WhatsApp'tan paylaşın, uygun parçayı fiyatıyla birlikte hemen iletelim.